सरंजामशाही संज्ञांचे खूळ आतातरी डोक्यातून उतरणार काय ?

2017-08-05

सरंजामशाही संज्ञांचे खूळ आतातरी डोक्यातून उतरणार काय ?

सातारा (संग्राम निकाळजे ) : ज्येष्ठ सनदी अधिकारी आणि पुण्यात कृषी आयुक्त पदावर कार्यरत असणारे सुनील केंद्रेकर यांनी पत्रव्यवहार, संचिका आणि मोबाईल मॅसेजमध्ये नावाच्या अगोदर सर, माननीय, साहेब अशा विशेष व सरंजामशाहीला प्रोत्साहन देणार्‍या संज्ञा वापरु नयेत, असे परिपत्रक काढून भारतीय राज्यघटनेचा खर्‍या अर्थाने सन्मान केला आहे. 
शासकीय कार्यालयात किंवा राजकीय वर्तुळामध्ये वरिष्ठांकडून कनिष्ठांना सापत्नभावाची वागणूक देण्यात येते. ते पदोपदी जाणवतेही. वरिष्ठांचा आदर केलाच पाहिजे. त्याबद्दल दुमत नाही. मात्र, काही वरिष्ठांकडून कनिष्ठांची जाणीवपूर्वक कुचंबणा करण्यासाठी एका विशिष्ठ संज्ञांचा वापर करण्यासाठी आग्रह धरला जातो. हाच पायंडा शासकीय कार्यालयात किंवा राजकीय वर्तुळामध्ये पाडला गेल्यामुळे नामदार, रावसाहेब, भाऊसाहेब, सरकार, श्रीमंत, मॅडम, मॉं साहेब, राणीसाहेब, महाराज, बॉस, सर या सरंजामी संज्ञांचा लोकशाहीमध्ये सर्रास वापर केला जातो. किंबहुना तो वापर करण्यास उद्युक्त केले जाते. त्यामुळे लोकशाही नसून ठोकशाही असल्याचे पदोपदी जाणवते.
काही वर्षांपूर्वी वसईचे शिवसेना पुरस्कृत तत्कालीन आमदार विवेक पंडित यांनी सातार्‍याचे खासदार उदयनराजे यांच्याविरोधात सरंजामी वतनांच्या विरोधात खंडकर्‍यांच्या बाजूने राज्यभरात रान उठवले होते. त्यावेळी हा मुद्दा विधानसभेतही गाजला होता. माजी आमदार विवेक पंडित यांनी खंडकरी शेतकर्‍यांना बरोबर घेवून सातारा येथे जिल्हाधिकारी कार्यालयावर मूक मोर्चासुद्धा काढला होता. यावेळी विवेक पंडित यांनी उदयनराजे यांना वारसा हक्काने मिळणारी श्रीमंत व छत्रपती या दोन संज्ञांवर आक्षेप घेवून या संज्ञा उदयनराजेंनी लोकशाहीत वापरु नयेत, याबाबत राष्ट्रपतींशी पत्रव्यवहारसुद्धा केला होता.
 राष्ट्रपती कार्यालयाने व तत्कालीन मुख्यमंत्र्यांनी या पत्रांना केराची टोपली दाखवली, ही गोष्ट वेगळी. विवेक पंडित यांनी उदयनराजेंच्या विरोधात स्टंट करुन घोषणाबाजी करत उदयनराजेंनी विशेष संज्ञा न वापरता आपले नाव उदयन भोसले असे करावे, अशी मागणी केली होती. यामुळे सातार्‍यातील जनता प्रक्षुब्ध झाली होती. सातारा शहराला त्यावेळी पोलीस छावणीचे रुप आले होते. असे असतानाच खासदार उदयनराजे यांनी स्वत:च्या विरोधात निघालेल्या मोर्चामध्ये सामील होत मोर्चेकर्‍यांचे मन जिंकले होते. मला छत्रपती उदयनराजे म्हणा, नुसते उदयनराजे म्हणा, उदयन म्हणा किंवा उद्या म्हणा असे विधान केले होते. उदयनराजेंच्या या पवित्र्यामुळे उपस्थितांनी तोंडात बोटे घातली होती.
खा. उदयनराजे वारसा हक्काने चालत आलेल्या संज्ञांबद्दल किती उदार आहेत, याचे उत्तम उदाहरण खासदार उदयनराजेंनी संपूर्ण महाराष्ट्रात घालून दिले होते. परंतू त्याच्या नेमके उलटे चित्र फलटण आणि राज्यातील इतर घराण्यांबद्दल दिसून येते. याठिकाणी अजूनही सरंजामी संज्ञा लावण्यास लोकांना मजबूर केले जाते. काही दिवसांपूर्वी आम्हीच फलटणच्या राजाला फलटण 'नरेश' ही उपाधी दिली होती. परंतू ती त्यांना फारशी रुचली नसल्याने त्यांनी आमच्यावर आगपाखड केली, ही गोष्ट वेगळी.
भारतीय राज्यघटनेने राजा असो अथवा सामान्य प्रजा असा भेदभाव न ठेवता खालसा झालेल्या संस्थानिकांना आणि सामान्य लोकांनाही सम-समान अधिकार दिले. या देशात कोणीही मोठा नाही आणि छोटाही नाही. असे असताना अनेक संस्थानांकडून नावाच्या अगोदर लागणार्‍या सरंजामशाही संज्ञांसाठी आग्रह धरला जातो. तसा पत्रव्यवहारही केला जातो आणि सार्वजनिक जिवनातही त्याच संज्ञांचा त्यांच्याकडून वापर केला जातो. आजचे युग हे डिजिटल युग आहे. या डिजिटल युगात बॅनर्स, फ्लेक्सची चलती आहे. दादा, बॉस, भाई (भाई हे नाव यांच्यामुळेच खराब झाले) या विशिष्ट प्रवृत्ती दर्शविणार्‍या संज्ञांमुळे लोकांच्याही ज्ञानात भर पडली. ओंगळवाणे चेहरे गोरेपान करुन अनेकांनी आपली नवी ओळख निर्माण केली आहे.
केंद्रीय - राज्य मंत्रीमंडळे वशासकीय कार्यालयात शिष्टाचार म्हणून विशिष्ट संज्ञांचा वापर करावा म्हणून राज्यघटनेने मान्यता दिलेली आहे. परंतू या संज्ञा सरंजामशाहीचे प्रतिक असल्याचे दर्शवितात. एखाद्याबद्दल आदराने बोलणे, त्याबाबत आदरार्थी संज्ञा वापरणे हा ज्याचा त्याचा 'विनय' झाला. ज्येष्ठ सनदी अधिकारी सुनील केंद्रेकर यांनी सरंजामी संज्ञांबाबत परिपत्रक काढून एक उत्तम आदर्श राज्यामध्ये घालून दिला आहे. त्यांच्या या 'विद्रोही'  विचारांचे स्वागत  कितीजण करतात ?, हे पाहणे  औत्सुक्याचे ठरणार आहे.


Social Sharing




आपली प्रतिक्रिया
प्रतिक्रिया

महत्वाच्या बातम्या

माहिती व जनसंपर्क महासंचालनालयाच्यावतीने जानेवारी 2018 चा लोकराज्य अंक स्मार्ट, समर्थ, संवेदनशील ‘आपले पोलीस आपली अस्मिता’ हा पोलीस विभागाच्या कार्यपद्धतीवर प्रकाशित करण्यात आला आहे. या लोकराज्य विशेषांकाचे प्रकाशन पोलीस अधीक्षक संदीप पाटील यांच्या हस्ते आज करण्यात आले.

नुकताच प्रदर्शित झालेल्या बारायण चित्रपटात संभाजीराजेंच्या गंभीर प्रसंगाचे भावनिक भांडवल करत राजेशिर्के घराण्याची बदनामी केली आहे. दिग्दर्शक व निर्मात्यांनी केलेला हा खोडसाळपण संतापजनक व निषेधार्ह असून या चित्रपटावर शासनाने बंदी घालावी, अन्यथा आम्हाला न्यायालयात जावे लागेल असा इशारा सुहास आबासाहेब राजेशिर्के यांनी एका प्रसिध्दी पत्रकाव्दारे दिला आहे.

राष्ट्रीय विधी सेवा प्राधिकरण, दिल्ली यांच्या निर्देशानुसार सातारा जिल्हा विधी सेवा प्राधिकरणातर्फे 21 जानेवारी रोजी दुपारी 12 ते 4 या वेळेत कराड येथील न्यायालयाच्या आवारात कायदेविषयक महाशिबीराचे आयोजन करण्यात आले आहे, अशी माहिती जिल्हा विधी सेवा प्राधिकरणाच्या सदस्य सचिव वर्षा पारगावकर यांनी दिली आहे.

बांधकाम केलेल्या घराची नोंद करून उतारा देण्यासाठी व वीज कनेक्शनसाठी ना हरकत दाखला देण्यासाठी 1 हजार 500 रूपयांची लाच स्विकारताना अंबवडे बुद्रक, ता. साताराच्या ग्रामसेवक सचिन भरतराव गायकवाड (वय 37) याला लाचलुपत प्रतिबंधक विभागाने रंगेहाथ पकडले.

सातारा लिक्स बातम्या

.
" नैसर्गिक वरदान लाभलेले सातारा हे सात डोंगरांच्या कुशीत दडलेले महाराष्ट्रातील एक टुमदार शहर. याला धड शहरही म्हणता येत नाही, आणि खेडही. शिवछत्रपती व भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या पदस्पर्शाने पावन झालेली ही भूमी. छत्रपतींची राजधानी म्हणून लौकिक पावलेली, एकेकाळचा सहकार चळवळीचा बालेकिल्ला असलेली ही भूमी आता मॅरेथॉनचे गाव म्हणून जगभरात ओळखले जावू लागले आहे. सातारकर आरोग्याच्या दृष्टीने किती सजग झाले आहेत.याची प्रचीती साताऱ्यात आल्यावर आपल्याला येईलच.

.
"देशात आणि राज्यामध्ये चित्रपटांना पुन्हा एकदा चांगले दिवस येवू लागले आहेत. नव्वदच्या दशकात इडियट बॉक्सच्या बंधात अडकलेल्या लोकांना आता आशयघन विषय बघायला पुन्हा एकदा आवडू लागल्यामुळे चित्रपटगृहांपासून दुरावलेला रसिक मायबाप पुन्हा एकदा चित्रपटगृहांकडे आकर्षित होवू लागला आहे. देशभरात विविध राज्यांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय फिल्म फेस्टिव्हलचे आयोजन केले जाते. हे लोण आता जिल्हा व तालुकापातळीवरही उतरले आहे.

.
"सध्या भीमा कोरेगाव या एकच विषयावरुन राज्यात रणकंदन माजले आहे. कधी नव्हे अशी जातीय घुसळण आणि धर्मांधता राज्यात दिसून येतेय. या घटनेमुळे राज्यातील सामाजिक भाईचारा कलुषित झाला आहे. हे नेमकं काय प्रकरण आहे, हे जो-तो आपापल्या पद्धतीने मांडत आहे. त्यामुळे ही लागलेली आग शमण्यापेक्षा ती अधिक तीव्र होत चालली आहे. पुरोगामी समजल्या जाणार्‍या महाराष्ट्रात हा जातीय आगडोंब कसा विझणार? त्यापेक्षा तो अधिक धगधगेल कसा, याकडेच काही माध्यमे आपला टीआरपी वाढविण्यासाठी नको त्या वेळी, नको त्या विषयावर घसरताना दिसून येत आहेत.

.
सातारा जिल्हा हा सैनिक जिल्हा म्हणून ओळखला जातो. स्वराज्यासाठी रक्त सांडण्याचा आणि देशेच्या सेवेचा इतिहास इथल्या मातीतला डि.एन.ए आहे. हा जिल्हा शैक्षणिक प्रगतीत नवनवे उच्चांक स्थापित करतो आहे. हा धडपडणारी गुण प्रत्येक क्षेत्रात दिसतो. त्याला शिक्षण क्षेत्रही अपवाद नाही. प्राथमिक शिक्षणात ज्या झपाट्याने जिल्ह्याची प्रगती होत आहे. ती उल्लेखनीय अशीच आहे. आता हा प्रगत शैक्षणिक महाराष्ट्र कार्यक्रमांतर्गत आतापर्यंत सातारा जिल्ह्यात जिल्हा परिषद शाळांची कामगिरी अतिशय कौतुकास्पद आहे. सातारा जिल्ह्यातील खटाव तालुक्यातील विखळे, खंडाळा तालुक्यातील शिरवळ, कोरेगाव तालुक्यातील ल्हासुर्णे, पाटण तालुक्यातील तारळे(मुळी), वाई तालुक्यातील निकमवाडी, जावळी तालुक्यातील ओझरे या जिल्हा परिषद शाळांनी अतिशय चमकदार शैक्षणिक प्रगती केली आहे. मात्र सातारा तालुक्यातील अपशिंगे (मिलीटरी) जिल्हा परिषद शाळेने मात्र गुणवत्तापूर्ण शिक्षणाबरोबर खेळ आणि स्पर्धा परीक्षेतही धवल यश संपादन केले आहे. वर उल्लेख केलेल्या सर्व शाळाही प्रगत शाळा, डिजीटल शाळा आयएसओ मानांकन प्राप्त आहेत.

.
महाबळेश्वरची ओळख थंड हवेच ठिकाण म्हणून १८ व्या शतकापासून झाली... देशातील सर्वाधिक पर्जन्यमान असलेल्या क्षेत्रामध्ये हे दुसऱ्या क्रमांकाचे सह्याद्रीच्या डोंगर रांगातील गिरीवन शहर .... या शहरापासून जवळच असलेल पाचगणी हेही असच सुंदर आणि टुमदार शहर ... अशा या दोन जगप्रसिद्ध शहराच्या मध्ये भिलार हे गाव वसलेल आहे. या गावाची गेल्या काही वर्षापासून स्ट्रॉबेरी पिकविणारे गाव म्हणून ओळख झालेली आहे. इथल्या प्रत्येक शेतकऱ्यांच्या शेतात हिवाळ्यात हे श्रीमंत पिक घेतल जात... दिवसेंदिवस या भागात देशभरातून आणि जगभरातून पर्यटकांचा ओढा वाढतो आहे. त्या पर्यटकांना महाराष्ट्र कळावा म्हणून महाराष्ट्र शासनाने या वर्षी पासून या गावाला पुस्तकाच गाव म्हणून नवी ओळख दिली. ती ओळख खुप गडद झाली असून हजारो पर्यटक या गावाकडे आकर्षित होत आहेत. नेमके हे पुस्तकाचे गाव ही काय संकल्पना हे समजावून घेण्यासाठी या गावाची प्रत्यक्ष भेट घेवून साधलेला हा संवाद ...... !!


Careers

Advertise with us

Privacy policy
Copyright     TODAY MEDIA NETWORK ,  All rights reserved.