अपघात : मदतीचा हात

2017-05-01

अपघात : मदतीचा हात

अपघात : मदतीचा हात
परवा सज्जनगड परिसरातील प्रवासात दुचाकी घसरली. मागच्या सीटवरच्या श्रीमती रस्त्यावर पडल्या. या अगोदर असं पडणं-झडणं सुरु होतेच. तेव्हा किरकोळ इजा पोहोचल्या होत्या. आज मात्र नियती रुसली आणि पत्नी कोसळली. क्षणभर काही कळालेच नाही... तिची किंकाळी कानावर आली. ब्रेक घेवून मागे फिरलो आणि धीराचाही धीर खचला. ती तडफडत होती. हातपाय वेडेवाकडे होत होते आणि बाजूला रक्त सांडले होते. तिला उठविण्याचा प्रयत्न केला तेव्हा तिचा श्‍वास कोंडल्याचे जाणवले. प्रवासात डोक्याला रुमाल (स्टोल) बांधलेला होता. तो मोकळा केला. केसांमुळे रक्तस्त्राव नेमका कोठून होतोय हे कळत नव्हते. नेहमीप्रमाणे पाण्याची बाटली शोधली, पाणी पाजण्याचा प्रयत्न केला.
त्याक्षणी अवघं आयुष्य डोळ्यासमोरुन उभारले. आपल्या हतबल अगतिकतेचा प्रत्यक्ष प्रत्यय आला. तरीही उपजत धैर्य कामी आले. त्याही स्थितीत ङ्ग देवा माझी लाज राख म अशी आर्त हाक काळजातून प्रकटली. दरम्यान मस्तकावरुन हलकेच हात फिरवताना काहीतरी बिलबिलीत स्पर्श जाणवला आणि काळजाचा ठोकाच चुकला.
आता बघ्यांची गर्दी होऊ लागली होती. काही महिला रक्त बघुन करवादायच्या. पण त्याने अर्धवट शुद्धीवर असलेल्या जखमीची अधिक पंचाईत होऊ शकते. पहिला अपघाताचा धक्का अजून विरलेला नसतो. अशाप्रसंगी धीर देणे, हाकेला धावून जाणे महत्त्वाचे. क्रियाशून्य कोरडी सहानुभूती व्यर्थच. काहींना काही घडले, कसे घडले, यातच जास्त रस असतो. मूळ हेतू जखमीच्या प्रथमोपचाराचा आणि उपचारार्थ दवाखान्यापर्यंत पोहोचवण्याचा. तो बाजूलाच राहतो. विशेषत: आडमार्गावर अपघात झाल्यास ही समस्या जास्त तीव्रतेने जाणवते.
मलाही दवाखान्यापर्यंत अर्धांगिनीला कसे पोहोचवायचे, हा प्रश्‍न पडलेला. चारचाकीशिवाय हे शक्य नव्हते. काहीजण बघून पुढे निघून जायचे. आपण गयावयाही करु शकत नाही, याची लाज वाटू लागली. शिवाय या स्थितीत पत्नीला धरुन ठेवणे, तिला धीर देणे क्रमप्राप्त होते. प्रसंग बाका होता.
काही क्षणांत एक मारुती ओम्नी जवळ येऊन थांबली. चालकाने स्वत:हून चौकशी करुन दवाखान्यापर्यंत सोडतो म्हटले, अन् जीव भांड्यात पडला नव्हे तर साक्षात देव भेटला असेच वाटले. परस्पर सहचर्य हेच मानवतेचं खरं लक्षण, याची प्रचिती आली. गाडी मागे रिकामी असल्यामुळे जखमी पत्नीला घेऊन बसणे सोपे गेले. सातार्‍यात ओम्नीवाल्याचा निरोप घेताना पैशाचा प्रश्‍न मनात उमटला. मात्र कारवाल्याने चला, लवकर दवाखान्यात पोहोचा, असे म्हटले. त्याचा हात हातात घेऊन अगदी मनापासून आभारी आहे म्हटले आणि तोच हात एकदा कपाळाला लावला आणि कारवाला आपल्या वाटेने निघून गेला.
या धांदलीत गाडीचा नंबर पाहणे अथवा त्या देवमाणसाच्या नावागावाची चौकशी करणे राहून गेले. त्या अवस्थेत हे सूचलेही नाही. विशेष म्हणजे मदत करणारानेही अभिनिवेष दाखविला नाही, की उगाचच चौकशाही केल्या नाहीत. वेळेची मागणी आणि प्रसंगाचे गांभीर्य त्या देवदूताने जाणले आणि माणुसकीचा दाखला दिला. त्याच्या या कृतीला माझे मनस्वी वंदन...
एरवी बोलणे फार सोपे, उपदेश देणे त्याहून सुलभ. प्रसंगी चिरफाड करणारे अथवा त्या प्रसंगालाच संधी मानून फायदा शोधणारे खूप भेटतील. निरपेक्ष भावनेने कोणताही (अविर्भाव) अभिनिवेष न बाळगता मदत करणारे फारच थोडे भेटतात. अशावेळी माणसाची प्रतिष्ठा नव्हे तर निष्ठा कामास येते.
यानंतरचा भाग अर्थातच उपचारांचा येतो. रुग्णासाठी दवाखाना हिच त्याची महत्त्वाची गरज असते. कारण डॉक्टर हा जन्म आणि मृत्यूच्या मध्ये उभा असतो. त्याच्या प्रयत्नांवरच सर्व अवलंबून असते. जखमीला वाचविण्यासाठी त्याच्या परिवाराला उपचारांसाठी पैसा उभा करणे हीसुद्धा परिक्षाच असते. आपल्या माणसासाठी हे कष्ट सर्वचजण सोसतात. अडचणीच्या वेळी समस्यांची जंत्री वाढतच जाते. अगदी साध्या सहज उपलब्ध होणार्‍या गोष्टींचीही वानवा भासते. अशा समयी माणसाची खरी ओळख होते आणि त्याच्या धैर्याची-संयमाची कसोटी लागते. वैद्यकीय कर्मचार्‍यासाठी रुग्ण, त्याची सेवा हा नित्याचा भाग असतो. पण रुग्णाच्या परिवारासाठी हे क्षण अत्यंत घालमेलीचे, अतिसंवेदनशील ठरतात. त्यातून मग समजुतींचे घोटाळे निर्माण होतात. या सर्वाला सामोरे जावेच लागते.
सद्यस्थितीत सर्वसामान्यांना दवाखान्याची पायरी चढणे ही मोठी आपत्ती वाटते. रुग्णाच्या हिताची बाब इतरांसाठी चिंतेचा विषय ठरते. याला आर्थिक कुवत आणि एकूण पाठबळ हे कारण असते. रुग्ण वेदनेने त्रस्त असतो, तर त्याचा परिवार या अनुषंगाने येणार्‍या तणावाने संभ्रमित असतो. कर्त्याधर्त्यासाठी ही तारेवरची कसरत असते. एकीकडे रुग्णाला सांभाळणे, परिवार, रोजगार-व्यवसाय, आर्थिक नियोजन, जबाबदार्‍या यांची सांगड घालत वेळ निभावणे क्रमप्राप्त असते.
रुग्णालयातील वातावरणाची एक वेगळीच तर्‍हा असते. रुग्णांची तडफड, नातेवाईकांची धावपळ, कर्मचारी वृंदाची रुटीन (कामाचे) सांभाळण्याची नेहमीची तर्‍हा, डॉक्टरांच्या व्हिजिट असा मामला एकीकडे. तर आजाराची व्याप्ती, आर्थिक स्थिती, उपचारांची उपलब्धता, वेगवेगळ्या चाचण्या, संभाव्य धोके, रुग्णाचा प्रतिसाद याबाबी दुसरीकडे. यासार्‍याची सांगड घालताना होणारी घालमेल आणि इतके व्याप करुन शेवटी रुग्णाच्या आजाराचे संपूर्ण निवारण होणार की नाही, याची चिंता... या विश्‍वात जनन-मरणाची अशी कसरत पहावयास मिळते. आयुष्याचा एक वेगळा आयाम जाणवतो. प्रश्‍न आहे तो पाहणार्‍याच्या नजरेचा आणि जीवनविषयक तत्वज्ञानाचा!
जीवन नश्‍वर आहे, याची साक्ष पटते दोन ठिकाणी. एक स्मशानभूमीत (कोणाला तरी पोहोचविण्यासाठी गेल्यावर) आणि रुग्णालयात. माणसाचं काही खरं नाही. जीवनाचा भरवसा नाही, याचा बोध होतो. एरवी माणूस डिंग्या मारत राहतो. स्वप्रतिष्ठेच्या, कर्तृत्वाच्या भ्रामक कल्पनांनाच खरे जीवन मानत राहतो. या अफाट दुनियेतील दु:ख, दारिद्य्र, पीडा याची जाण असतेच पण त्या वेदनांची सल आणि तीव्रता अशाठिकाणी गेल्यावर जाणवतात. दृष्टांतच म्हणा तो...
आकाशाशी स्पर्धा करु पाहणार्‍या जीवनाला मातीशी आपले घट्ट नाते आहे याचा साक्षात्कार होतो. नैसर्गिक आपत्ती या माणसाच्या हातात नाहीत, मात्र अपघात (आपत्ती) हे बरेचदा मानवनिर्मित असतात. या युगात वाहन अपघात ही नित्याची बाब झाली आहे. रोज हजारो जीव अपघातग्रस्त होतात. यामुळे लाखोजणांना जीव गमवावा लागतो. कित्येकांना जन्माचे अपंगत्व येते. कर्त्या जीवाच्या जाण्याने अवघ्या कुटूंबाची वाताहत होते.
एका क्षणात होत्याचे नव्हते करणारे ते क्षण... केवळ शरीरानेच नव्हे तर मनाने-धनाने अपरिमित हानी निर्माण करणारे ते क्षण... ते कोणाच्याही वाटेला येवू नयेत... तरीही जीवनात अपघातांची मालिका सुरु राहते. अशावेळी काही गोष्टी नमूद कराव्याशा वाटतात.
 * प्रवासात गतीचा (वेगाचा) सोस, मोबाईलचा वापर नको.
* वाहतूक नियमांचे पालन करा.
* वादविवाद, विचारांची तंद्री, ईर्षा या गोष्टींचा त्याग करावा.
* वाहनांची देखभाल-दुरुस्ती वेळच्यावेळी करावी.
* व्यर्थ चौकशा, जिज्ञासा टाळाव्यात.
* जखमींना तत्काळ योग्य मदत करण्याचा प्रयत्न करावा.
* अपघातग्रस्तांच्या साहित्य सामग्री आदीबाबत जागरुकता.
* अपघातग्रस्त लहानगे, महिला यांची गरज म्हणून महिलावर्गातून मदतीची अपेक्षापूर्ती व्हावी.
* अशाप्रसंगी लागलीच प्रथमोपचारांची गरज भासते. प्रथमोपचाराचे किमान ज्ञान असलेल्या लोकांनी अपघातग्रस्ताच्या मदतीला पुढे यावे.
* जखमींपेक्षा वाहन मालमत्तेच्या नुकसानीचाच वितंडवाद घालत राहणे टाळावे.
* वैद्यकीय सेवांची तत्परता हवी. त्याचे नियोजन करावे.
या उप्पर शासकीय पातळीवर सोयीसुविधांची वानवाच आहे. रस्त्यांची अवस्था बिकट आहे. पथदर्शक फलक नसल्याने अपघातांची शक्यता बळावत आहे. वाहतूक नियंत्रण कक्षावर कामाचा ताण वाढत आहे.
शेवटी माणुसकी टिकून राहते. अशा अपघातप्रसंगी सामान्य माणूस उगाच पोलीस चौकशा नकोत, दप्तर दिरंगाईत अडकायला नको, असे मानून मदतकार्यातून अंग काढून घेतात. परंतू आता शासकीय पातळीवरही नियमांचा बाऊ केला जात नाही. जखमींना उपचार मिळणे हा जखमीचा हक्क आहे. अशा तरतुदी प्रशासकीय पातळीवर केल्या जात आहेत. त्यामुळे आपला बहुमूल्य वेळ अपघातग्रस्तासाठी खर्च करण्यास हरकत नसावी. काळ आणि वेळ कोणावरही सांगून येत नाही. असे प्रसंग येऊ नयेत, अशी व्यवस्था अस्तित्वात असावी. आलाच असा बाका प्रसंग तर मदतीला धावणारांची गाठ पडावी. तसेही समाजात अपघातग्रस्तांना उपयोगी पडणारांची संख्या खूप कमी आहे. आर्थिक, भावनिक आणि वैद्यकीय उपचार या तिनही पातळ्यांवर ही मदत व्हावी इतकेच...
- नंदकुमार ढमाळ


Social Sharing




आपली प्रतिक्रिया
प्रतिक्रिया

महत्वाच्या बातम्या

सातारा लिक्स बातम्या

.
काल सातार्‍यात खा. श्री. छ. उदयनराजे भोसले यांनी त्यांच्या वाढदिवसाच्या निमित्ताने अभूतपूर्व असे शक्तीप्रदर्शन करुन भाऊबंदकीसह राष्ट्रवादीचे बुरुज सेनापतींच्याच साक्षीने उद्ध्वस्त करुन आगामी लोकसभा चढाईचे मनसुबे जाहीर केले. राष्ट्रवादीत असूनही राष्ट्रवादीचे कधीच न झालेले खा. उदयनराजे यांना राष्ट्रवादीच्या स्थानिक आमदारांकडून व पदाधिकार्‍यांकडून वाढदिवसादिवशी दगाफटका होणार आहे, असे माहित असूनही राष्ट्रवादी सुप्रिमो शरद पवार यांना वाढदिवसाच्या व्यासपीठावर आणून स्थानिक आमदारांसह विधानपरिषदेचे सभापती मिस्टर रामराजे नाईक-निंबाळकर यांनाही ‘चेकमेट’ दिला आहे.

.
लोकप्रियता कोणालाही लाभत नाही, हे जेवढे खरे तितकेच ती सहजपणे कोणालाही मिळवता येत नाही हेही सत्य. लोकप्रियता कुशल कार्यकर्तृत्वातून आणि धुरंधर नेतृत्वातून प्राप्त करता येते. आजच्या घडीला अल्पावधीत स्वतःच्या कार्कुशलतेतून प्रचंड लोकप्रियता मिळवणारं भारतातील एक भारदस्त नांव म्हणजे श्रीमंत छत्रपती उदयनराजे भोसले.

.
छत्रपती शिंवराय यांच्या आभाळाएवढया कार्यकर्तुत्वाचे असलेले दडपण आणि छत्रपती किताबाचे थेट मानकरी असलेले उदयनराजे, यांची प्रत्येक गोष्टीत तुलना ही छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्याशी केली जाते. कुणीही काळाचा आणि परिस्थितीचा संदर्भ पहात नाही.सोशल मिडीया मध्ये टयुटर, फेसबुक,यु टयुब, वॉटस अप, ई.मेल, स्वतः यातील काहीही न पहाणारे, परंतु सर्वांत जास्त चर्चेत असलेले,व्यक्तीमत्व, म्हणजे उदयनराजे. त्यांच्या एका बाईटने, शब्दाने किंवा अस्तित्वाने, सामाजिक अशांततेचे रुपांतर, शांततेत होते. कोणताही वाद आणि संघर्ष असला तरी त्याचा केंद्रबिंदू उदयनराजे असतात. त्यांच्या विषयी सामान्यांपासून मान्यवरांपर्यंत अनेकांच्या तक्रारी असतात. पण तक्रार असणारे त्यांच्या समोर गेले की, त्या तक्रारीच स्वतःच नाहीश्या होतात.

.
सातारा जिल्ह्याचे तत्कालीन पोलीस अधीक्षक सुरेश खोपडे यांनी 14 फेब्रुवारी 2000 साली सातारा येथील ब्रिटीशकालीन पोलीस मुख्यालयाच्या पुढ्यात शांततेचे प्रतिक म्हणून पोलीस फायरिंग रेंजवर उडविण्यात येणार्‍या बंदुकींच्या पुंगळ्या वितळवून कबुतराचा पुतळा बसविला होता. गेली 18 वर्षे हा पुतळा जिल्हा पोलीस अधीक्षक कार्यालयाच्या पुढ्यात दिमाखात उभा होता. सातारा जिल्हा पोलीस ही इमारत हेरिटेज वास्तू म्हणून जाहीर करण्यात आलेली आहे. अनेक ब्रिटीश अधिकार्‍यांनी याठिकाणी बसून पश्‍चिम महाराष्ट्राचा गाडा हाकलेला आहे. अशा ऐतिहासिक वास्तूसमोर तत्कालीन पोलीस अधीक्षक सुरेश खोपडे यांनी हा पुतळा उभा केला. पोलीस अधीक्षक कार्यालयाबरोबर या कबुतराची नाळ घट्ट झाली होती.

.
गेल्या काही वर्षात सोशल मीडियाचा वापर प्रचंड वाढला आहे. दिवसेंदिवस त्याचा आवाकादेखील वाढतच चालला आहे. आज तरुणाईच्या हातात असलेले स्मार्टफोन आणि त्या स्मार्टफोनला आपसूकच चिकटलेल्या ‘सोशल मीडिया’ ने जग एका क्लिकवर जवळ आणले आहे. सोशल मीडियाच्या या अद्भुत चमत्काराने आज धावपळीच्या आणि धकाधकीच्या पण काहीशा एकसुरी आयुष्यात जणू चैतन्यच अवतरले आहे. विविध सोशल नेटवर्किंग साईट्स आणि मॅसेजिंग अॅपच्या माध्यमातून संवादाचे एक आभासी विश्व निर्माण निर्माण झाले आहे. बघता-बघता कुटुंबीय, शाळा, सोबत्यांचे, ऑफिस मधील सहकाऱ्यांचे असे एकेक ग्रुप आकार घेऊ लागले आणि या आभासी विश्वात आपण अधिकाधिक जवळ येत गेलो, अधिक ‘सोशल’ झालो. सोशल मीडियाचा सकारात्मक व समाजोपयोगी वापर करणाऱ्या व्यक्तिंची दखल घेऊन त्यांच्या प्रयत्नांना हक्काचे व्यासपीठ मिळावे या हेतूने महाराष्ट्र शासनाच्या माहिती व जनसंपर्क महासंचालनालयाने ‘सोशल मीडिया-महामित्र’ नावाचा नाविन्यपूर्ण उपक्रम सुरु केला आहे.


Careers

Advertise with us

Privacy policy
Copyright     TODAY MEDIA NETWORK ,  All rights reserved.